Заказнікі рэспубліканскага значэння

«Сярэдняя Прыпяць» і «Прастыр»

Багатая сваёй разнастайнасцю прырода Пінскага Палесся. Цяжка пералічыць усё тое, што можа даць і дае прырода для нашага жыцця, культуры, творчасці. Яна - невычэрпная крыніца ўсіх даброт, без яе немагчыма уявіць жыццё. І чым далей ідзе развіццё грамадства, удасканальваецца навука і тэхніка, тым больш узрастае ўвага чалавека да прыроды.

«Прырода - нашае багацце. Любіце і беражыце яе» - гэта мы ведаем з першага класа, але па-сапраўднаму пачынаем разумець значэнне сказанага толькі дарослымі, калі бачым, да чаго прыводзіць забруджванне вады і паветра, высечка ляcоў, вынішчэнне каштоўных відаў рыб, звяроў, птушак, рэдкіх раслін, разбурэнне помнікаў. Прырода помсціць за безгаспадарлівае стаўленне да яе і помста заўсёды дзівіць не таго, хто парушае яе законы, а адразу ўсё грамадства.

Кожнага з нас цягне на шпацыр у лес, на рэчку, луг. І чым больш мы вандруем, тым больш даведваемся і любім нашую прыроду. Экскурсіі, турызм, паходы, адпачынак на прыродзе менавіта сёння з’яўляецца жыццёвай неабходнасцю. І гэта не выпадкова. Бо вядома, што прыгажосць палескіх лясоў, азёр і рэк дзівіць уяўленне і прымушае трапятаць сэрца любога чалавека. Вось чаму высакародная справа абароны прыроды тычыцца ўсіх і кожнага. У Рэспубліцы Беларусь асаблівая ўвага надаецца ахове навакольнага асяроддзя.

Нацыянальныя паркі, запаведнікі, заказнікі, створаны і закліканы захаваць і прымножыць рэдкія і знікаючыя віды флоры і фауны. Роля іх велізарная. Не дарма гэтыя тэрыторыі атрымалі статус асабліва ахоўных. Штогод людзі з розных куткоў Беларусі і краін блізкага і далёкага замежжа наведваюць гэтыя месцы, каб азнаёміцца ​​і атрымаць асалоду ад выключнай прыгажосці і непаўторнасці разнастайных лясных пейзажаў, багацця расліннага і жывёльнага свету. З мэтай захавання найбуйнейшых, якія не маюць аналагаў у Еўропе, пойменных ландшафтаў ракі Прыпяць і ўнікальнага пойменнага комплексу, пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 19 ліпеня 1999 года №1105 быў створаны Рэспубліканскі ландшафтны заказнік «Сярэдняя Прыпяць». Тэрыторыя заказніка ўключана ў спіс водна-балотных угоддзяў міжнароднага значэння, прыняты ў адпаведнасці з Канвенцыяй аб водна-балотных угоддзях, якія маюць міжнароднае значэнне, галоўным чынам, у якасці месцапражывання птушак.

Улічваючы экалагічную каштоўнасць поймы Прыпяці і яе важнасць для захавання біяразнастайнасці, у 1997 годзе былі пачаты работы па падрыхтоўцы навуковага абгрунтавання адзінай, асабліва ахоўнай прыроднай тэрыторыі «Сярэдняя Прыпяць», якая ў дадзены момант знаходзіцца ў межах трох адміністрацыйных раёнаў Брэсцкай вобласці (Пінскага, Лунінецкага, Столінскага) і Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці. 28 снежня 2005 года рашэннем № 738 Пінскага раённага выканаўчага камітэта ў мэтах найбольш эфектыўнага кіравання дадзенай тэрыторыяй, была створана Дзяржаўная прыродаахоўная ўстанова «Ландшафтныя заказнікі Рэспубліканскага значэння «Сярэдняя Прыпяць» і «Прастыр».

На плошчы звыш 90 тыс. га., з іх на тэрыторыі Пінскага раёна 13.434 га., растуць рэдкія для Беларусі і ўсяго Еўрапейскага кантынента біятопы. Саспелыя пойменныя дубровы, якія дзівяць сваёй веліччу, мяжуюць з нізіннымі балотамі і бязмежнымі лугамі, якія займаюць больш за палову тэрыторыі заказніка. У нетрах заказніка здабылі прытулак 725 відаў раслін, 36 відаў млекакормячых (лось, дзік, казуля, воўк і інш.). Асаблівы гонар выклікае наяўнасць 182 відаў птушак. З іх 52 віду занесеныя ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь, 39 з якіх гняздуюцца ў пойме: малы бугай, кваква, вялікая белая чапля, чорны бусел, шылахвостка, вялікі арлец і іншыя. Акрамя пастаянна гняздуючых птушак, тэрыторыю наведвае велізарная колькасць пералётных птушак.

На тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Сярэдняя Прыпяць» размяшчаюцца найбуйнейшыя ў Беларусі ўзноўленыя цэнтры бабра, выдры, амерыканскай норкі. Гэтыя каляводныя насельнікі адчуваюць сябе гаспадарамі тутэйшых мясцін. Падарожнічаючы па Прыпяці, парой погляду адкрываюцца цудоўныя па прыгажосці берагавыя пейзажы - выхадкі баброў. Бабровыя хаткі, плаціны і іншыя пабудовы працавітых рачных насельнікаў прымушаюць ставіцца да іх з належнай павагай.

Пойма Прыпяці, якая дае жыццё непраходным балотам і заліўным лугам, спрыяльная таксама для пражывання амфібій і рэптылій, якіх на тэрыторыі заказніка налічваецца 16 відаў.

Кажучы пра прыгажосць, славутасці і веліч Прыпяці, нельга не згадаць пра рыбнае багацце. У яе водах выяўлена звыш 30 відаў рыб: шчупак, лешч, сом, акунь, плотка, судак і іншыя. Колькі хвалюючых імгненняў, перажыванняў і ўражанняў падарыла і яшчэ абавязкова падорыць наша рака рыбаловам з розных куткоў Беларусі і замежных краін. Менавіта тут яны змаглі адчуць радасць перамогі над мудрым сазаном і спазнаць горыч паразы ад гордага і непераможнага старога - сама. Аматары рыбнай лоўлі запомняць гэтыя моманты на ўсё жыццё.

Тэрыторыя заказніка «Сярэдняя Прыпяць» спрадвеку прыцягвала да сябе людзей. Археалагічныя раскопкі пацвярджаюць наяўнасць стаянак яшчэ каменнага веку. Сёння на месцы гэтых стаянак захаваліся архаічныя вёскі Кудрычы, Курадава, Плошчава. Практычна адрэзаныя ад цывілізацыі, ад гарадской мітусні, гэтыя населеныя пункты захавалі сваю самабытнасць, якая сыходзіць углыб стагоддзяў. Архітэктура гэтых вёсачак непаўторная і ўнікальная. Дахі дамоў і хлявоў, крытыя чаротам, гарманічна спалучаюцца з гнёздамі буслоў, якія, як і людзі, адчуваюць сябе тутэйшымі гаспадарамі. Няспешна і паважна шпацыруючы сярод дамоў, яны надаюць пейзажу нейкую спакойнасьць і мернасць, так характэрную для ўсяго Палесся. Сумна, што толькі людзі сталага ўзросту жывуць тут і могуць распавесці пра тое, як ствараліся борці-калоды і лодкі. Скарачаецца колькасць тых, хто жыве тут і з гэтага трэба спяшацца трапіць сюды, каб паспець пагутарыць з праўдзівымі паляшукамі. Але не толькі «Сярэдняя Прыпяць» ўнікальная на Піншчыне. Сапраўдным некранутым аазісам на поўдні раёна, на плошчы 3440 га., у міжрэччы рэк Прыпяць і Прастыра размясціўся ландшафтны заказнік «Прастыр». Гэтая тэрыторыя нароўні з заказнікам «Сярэдняя Прыпяць» ўключана ў сусветны Рамсарскі спіс ахоўных водна-балотных угоддзяў.

Дадзеная тэрыторыя з'яўляецца эталонным участкам натуральных, не кранутых меліярацыяй балотна-лугавых угоддзяў з багатым раслінным і жывёльным светам. Калі дзесьці і ёсць балота - то яно тут. Але не варта баяцца гэтага слова, ужо даўно даказаная значнасць балотных масіваў для нашага кантынента і трэба толькі імкнуцца спазнаць і любавацца прыродай тутэйшых месцаў, вучыцца ў мясцовых жыхароў уменню жыць у гармоніі з навакольным светам.

«Беларуская Амазонія» - без сумненняў можна назваць Палессе. Кожны, хто наведаў тутэйшыя мясціны, адзначыць і запомніць надзвычайную прыродную насычанасць і непаўторнасць тутэйшых краявідаў. Пешшу, на лодцы або з акна аўтамабіля можна любавацца палескай прыгажосцю. Прыродныя, этнаграфічныя і гістарычныя асаблівасці рэгіёну робяць прывабнымі «Сярэднюю Прыпяць» і «Прастыр» для айчынных і замежных турыстаў.

Нязначная аддаленасць ад Пінска, з яго развітой інфраструктурай, якую можна выкарыстоўваць як стартавую пляцоўку для далейшага падарожжа па рэгіёне, робяць заказнікі месцам якое можна і трэба наведаць.

Для зручнасці наведвальнікаў на тэрыторыі заказнікаў ёсць усё неабходнае - гасцінічныя комплексы ў Пінску, пастаянна дзеючы аўтобусны рух, рачныя прагулкі - як па раскладзе, так і па патрабаванні. Рэстарацыі і бары горада здольныя задаволіць нават самыя вытанчаныя густы, ну і, вядома, культурная спадчына ў спалучэнні з прыроднай унікальнасцю не пакінуць абыякавым ні аднаго з нашых гасцей.

Памятка аб рэжыме заказнікаў:

«Сярэдняя Прыпяць» і «Простыр»

• правядзенне работ, звязаных са змяненнем ландшафту і гідралагічнага рэжыму, акрамя рэканструкцыі і эксплуатацыі дзеючых меліярацыйных сістэм і аб'ектаў проціпаводкавай абароны;

• парушэнне глебавага покрыва, за выключэннем лесагаспадарчай дзейнасці;

• выпальванне сухой расліннасці, агнявая ачыстка лесасек;

• скідванне неачышчаных сцёкавых вод, адходаў вытворчасці і спажывання ў вадаёмы і вадацёкі;

• расчыстка воднай і прыбярэжнай расліннасці, акрамя спецыяльна адведзеных участкаў;

• разбіўка турыстычных лагераў, развядзенне вогнішчаў, стаянка аўтамабіляў у месцах, не прызначаных для гэтых мэтаў;

• рух механізаванага транспарту па-за дарогамі, акрамя машын, якія выконваюць сельскагаспадарчыя і лесагаспадарчыя работы;

• рубкі галоўнага лесакарыстання і выпас жывёлы ва ўгоддзях, указаных у Палажэнні аб заказніку;

• любая іншая дзейнасць, што наносіць шкоду прыродным аб'ектам, якія знаходзяцца на тэрыторыі заказнікаў.

• Асобы, вінаватыя ў парушэнні ўсталяванага рэжыму нясуць адказнасць у адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь (артыкул 15.9 КаАП Рэспублікі Беларусь).

Межы заказніка «Сярэдняя Прыпяць» праходзяць па пойме р. Ясельда, ад перасячэння яе аўтадарогай Брэст-Гомель да ўпадзення ў р. Прыпяць, па пойме р. Прыпяць ад в. Крывічы ўніз па плыні да мяжы Пінскага раёна. Межы праходзяць па дамбы ўздоўж рэк і адзначаны інфармацыйнымі і адпаведнымі знакамі. Заказнік «Прастыр» размешчаны ў міжрэччы р. Прыпяць і р. Прастыр.